Wat is de bedoeling van onderwijs?

09-02-2026
'Er zit meer potentie in het onderwijs. Althans, dat zeg ik tegenwoordig om meer gematigd over te komen. Eigenlijk vind ik het kindermishandeling' - Jolien

Operation Education (OE) is een organisatie die staat voor onderwijstransformatie, samen bouwen aan onderwijs dat goed is voor de mens en de planeet. Er worden kritische vragen gesteld en het gaat over hoe we het onderwijs vormgeven.

 

Een van de kritische vragen gaat over hoe we naar de ontwikkeling van kinderen kijken en hoe we die volgen. Tijdens de 'Uit de fuik'-fuif kijken we naar het toetssysteem. Onderzoek van Karen Heij heeft namelijk aangetoond dat de doorstroomtoets, de LVS (leerling volg systeem)-toetsen en ons gehele systeem van toetsing en verantwoording een ongewenste impact heeft op kinderen en op scholen zelf. Het laat ook zien hoe deze toetsen onze bedoeling van goed onderwijs voor de kinderen in de weg staan. 

 

De 'Uit de Fuik Fuif'  was een waardevol samen zijn met verschillende mensen uit het onderwijs; bestuurders, directeuren, IB’ers, leerkrachten en mensen van bijvoorbeeld de PO-raad. Samen gingen we door verschillende fases; hoe is het nu gesteld met toetsen en de impact ervan, waarom willen we dat niet meer en hoe zou het dan wel kunnen? In elke fase hielden verschillende mensen een pitch.  Jolien, een van de oprichters en de bestuurder van Buitenwijs,  was uitgenodigd om te pitchen over hoe het wel kan. Ze was gevraagd om in te gaan op de bedoeling van onderwijs én anderen te helpen activeren.

 

Hieronder kun je de pitch lezen. 

Schermafbeelding 2026 02 09 om 12.29. 111758958870
Geen kind zou meer met zijn dertigers op 50m2 te hele dag binnen moeten zitten aan een tafel. Wij weten allemaal dat dat geen onderwijs is - Jolien -

Pitch van Jolien op de 'Uit de fuik fuif' van OE

 

Een natuurrijk buitenspeel- en onderwijs terrein in een voormalige achterbuurt in Zwolle. Uit de grond gestampt van tegels tot bloeiend in 1 jaar tijd. Gerealiseerd op een vermogenspositie van -5000 euro.  Het moest lukken. Dit is de essentie van ons onderwijs. Buiten word je wijzer. Dit is Buitenwijs

 

Ik ben Jolien en ik zie dat er meer potentie zit in het onderwijs. Althans, dat zeg ik tegenwoordig om wat gematigder over te komen. Eigenlijk vind ik het kindermishandeling.

 

Ik neem jullie graag mee in het volgende gedachte experiment. Op wat voor aarde en in wat voor maatschappij willen we leven over 30 jaar? Wat als het onderwijs zich daar op zou inrichten. Op het mee-vormen van burgers die bijdragen aan een betere wereld? 

 

Het eerste concept van Buitenwijs, gerealiseerd in 2020,; School for Resilient World Citizens. 6 jaar later staan we hier. Buitenwijs, Onze eerste ‘proof of concept’. Mede mogelijk gemaakt door de positieve kracht Rianne Spin. Vanuit onze eigen stichting’ Onderwijs Transformeert’ zijn we van start gegaan. 

 

Systemische transformatie is niet makkelijk, maar wel broodnodig. Alle actoren kunnen gaan draaien, positie pakken en invloed uitoefenen. Samen kunnen we het onderwijs veranderen zodat het past bij het ontwikkelen van kinderen, bij de tijd van nu en de vaardigheden van straks, bij het leven.

 

Daarmee kijk ik naar jullie, bestuurders. Ga ervoor staan. Voor de verandering die nodig is. Niet beleidsmatig alles dichtgooien, maar pak de ruimte die er is. Maak de vertaalslag voor degene die het nog niet snappen. Transformeer je scholen, leidt je medewerkers op, maak ruimte voor experiment en innovatie en maak slimme keuzes. Geen klas zou meer met 30 kids op nog geen 50m2 binnen moeten hoeven zitten de hele dag. Heb je echt Heutink nodig? Of dure methodes uberhaupt? Is meubulair na 10 jaar afgeschreven, of leer je de kinderen op je scholen dat er al genoeg spullen op de wereld zijn? Investeer dat geld dat in kleinere groepen. Voor meer aandacht en mogelijkheden voor ieder kind om zich te ontwikkelen op een manier en tempo dat natuurlijk is. Voorbij het industriële schoolsysteem.

 

Terug naar Buitenwijs; Wij zijn een ecologische school. Wij volgen de logica van de natuur. In Wat we leren, hoe we leren, waar we leren en van wie. In het scheppen van ruimte voor de natuurlijke ontwikkeling van mensen. Als lerend ecosysteem zien we dat diversiteit key is en we het juist samen moeten doen. Wij zijn een levend organisme, wat adaptief dient te blijven om relevant te zijn.  Dagelijks komen we het systeem tegen. In ouders, medewerkers, ‘poortwachters’ en in onszelf. We pakken niet het eerste antwoord wat in ons opkomt, maar omarmen het ‘nog niet weten’ als een ontwerpvraagstuk. Waar we met onze vindingrijkheid en verbeeldingsvermogen en, ons logisch verstand, een passend antwoord op weten te vinden. Zo bouwen we o.a an ons eigen curriculum, ontwerpen we samen het onderwijs en gaan we op vontuur in de echte wereld. 

 

En toetsen? Wij hebben alleen metingen. Die doe je voor jezelf, voor inzicht in je eigen ontwikkeling. Ze nemen allerlei vormen aan. Van performance, tot docu of informatie poster. Een heel portfolio vol om trots te zijn op wie je bent en hoe jij je ontwikkeld. 

 

En nee, het gaat niet vanzelf. Stap voor stap zijn we begonnen en stap voor stap gaan we door. Ondertussen zijn we bezig om ecologische scholen te verenigen, we willen o.a. een erkende onderwijsrichting aanvragen. Ik nodig jullie uit om bij ons aan te sluiten.

 

Komen jullie ook buiten de lijntjes kleuren?